"ปีหน้าอยากโตยังไง?" เตรียมคำตอบก่อนโดนถามจริงในห้องประเมิน

ลองตอบตอนนี้เลยครับ ไม่ต้องคิดนาน ปีหน้าคุณอยากโตยังไง

ถ้าคำตอบที่ลอยขึ้นมาคือ "ก็...อยากโตขึ้น" "อยากได้เงินเดือนเพิ่ม" หรือ "อยากเป็นหัวหน้าทีม" ยินดีด้วยครับ คุณตอบเหมือนคนส่วนใหญ่ในห้องประเมินเป๊ะ และเหมือนคนส่วนใหญ่ คำตอบนี้จะทำให้หัวหน้าพยักหน้า จดอะไรสั้นๆ แล้วข้ามไปคำถามถัดไป โดยที่ปีหน้าของเราไม่ได้เปลี่ยนไปเลย

ทำไมคำตอบแบบตำแหน่งถึงไปไม่ถึงไหน

คิดเหมือนสั่งอาหารในร้านครับ ถ้าบอกพนักงานว่า "เอาอะไรก็ได้ที่อร่อย" เขาก็ช่วยเราไม่ถูก แต่ถ้าบอกว่า "ไม่กินเผ็ด อยากได้ของทะเล วันนี้อยากลองเมนูที่ไม่เคยกิน" พนักงานจะแนะนำได้ทันที คำว่า "อยากเป็นหัวหน้าทีม" ก็เหมือนคำว่า "อะไรก็ได้ที่อร่อย" มันเป็นปลายทางที่หัวหน้าไม่รู้จะเริ่มช่วยตรงไหน และตำแหน่งส่วนใหญ่ก็ไม่ได้อยู่ในอำนาจของเขาคนเดียวด้วย

คำตอบที่ดีจึงไม่ใช่ตำแหน่งที่อยากได้ แต่คือสามอย่างที่หัวหน้าลงมือช่วยได้จริงในปีเดียว

โครงตอบ 3 ส่วน

ส่วนที่ 1: ทักษะที่อยากเพิ่ม

ระบุให้ชัดหนึ่งถึงสองอย่าง และโยงกับงานที่ทำอยู่ เช่น อยากอ่านงบการเงินเบื้องต้นให้เป็นเพื่อคุยกับลูกค้าได้ลึกขึ้น หรืออยากนำเสนอต่อหน้าผู้บริหารได้โดยไม่ต้องให้หัวหน้าพูดแทน ทักษะที่ชัดทำให้หัวหน้านึกออกทันทีว่ามีคอร์ส มีคนสอน หรือมีงานไหนที่ให้เราไปฝึกได้

ส่วนที่ 2: ขอบเขตงานที่อยากลอง

บอกว่าอยากรับผิดชอบส่วนไหนเพิ่ม หรืออยากเข้าไปมีส่วนในโปรเจกต์ประเภทไหน เช่น อยากลองดูแลลูกค้ารายใหญ่หนึ่งรายด้วยตัวเอง หรืออยากเป็นคนประสานงานข้ามทีมในโปรเจกต์ถัดไป ส่วนนี้คือหัวใจครับ เพราะโอกาสในองค์กรส่วนใหญ่ถูกแจกให้คนที่ "เคยบอกไว้" ก่อนคนที่ "รอให้ถูกเลือก" เสมอ

ส่วนที่ 3: การสนับสนุนที่ต้องการจากหัวหน้า

ข้อนี้คนไม่กล้าพูดที่สุด แต่หัวหน้าอยากได้ยินที่สุด บอกให้ชัดว่าเราต้องการอะไรจากเขา เช่น ขอให้พาเข้าประชุมกับลูกค้าสักสองสามครั้งเพื่อดูวิธี ขอเวลาคุยความคืบหน้าเดือนละครั้ง หรือขอให้แนะนำเราให้ทีมอื่นรู้จัก การพูดแบบนี้ไม่ใช่การเรียกร้อง มันคือการทำให้หัวหน้ามีบทบาทในการโตของเรา ซึ่งหมายความว่าเขาจะมีส่วนได้เสียกับความสำเร็จของเราไปด้วย

ตัวอย่างคำตอบเต็ม (สมมติ)

"ปีหน้าผมอยากพัฒนาเรื่องการวิเคราะห์ข้อมูลให้ลึกขึ้น เพราะเห็นว่าทีมเราต้องตอบคำถามผู้บริหารเรื่องนี้บ่อยขึ้นครับ ผมอยากลองรับผิดชอบรายงานรายไตรมาสด้วยตัวเองสักหนึ่งฉบับ และอยากขอให้พี่ช่วยดูร่างแรกกับผมก่อนส่ง แล้วถ้าทำได้ดี อยากให้พี่ช่วยพาผมเข้าไปนำเสนอเองสักครั้งในครึ่งปีหลังครับ"

สังเกตว่าคำตอบนี้ไม่มีคำว่าตำแหน่ง ไม่มีคำว่าเงินเดือน แต่หัวหน้าที่ฟังจบจะรู้ทันทีว่าต้องมอบหมายอะไร ต้องเปิดประตูไหน และเมื่อไหร่ ที่สำคัญ ถ้าปลายปีหน้าเราทำครบตามที่พูด การขอปรับตำแหน่งหรือเงินเดือนจะง่ายขึ้นมาก เพราะมันมีข้อตกลงที่เราวางไว้ล่วงหน้ารองรับอยู่

นี่คือการต่อรองล่วงหน้า 1 ปี

หลายคนมองคำถามนี้เป็นคำถามพิธีการที่ต้องตอบให้ผ่านๆ ไป แต่จริงๆ มันคือช่วงเวลาไม่กี่นาทีในรอบปีที่หัวหน้าตั้งใจฟังว่าเราอยากไปทางไหน และมีอำนาจจัดสรรโอกาสให้ได้จริง คำตอบที่ดีในห้องนี้ จึงมีค่าเท่ากับการจองโปรเจกต์ จองคนสอน และจองผู้สนับสนุนไว้ล่วงหน้าทั้งปี ก่อนที่ใครจะได้เอ่ยปากขอ

พูดแล้วอาจไม่ได้ครบทุกข้อนะครับ บางปีองค์กรมีข้อจำกัด บางหัวหน้าก็ช่วยได้ไม่เท่ากัน แต่คนที่ตอบได้ชัด อย่างน้อยก็ได้เดินออกจากห้องพร้อมทิศทางที่เป็นของตัวเอง ไม่ใช่ทิศทางที่ถูกกำหนดให้ ขอให้ Grower ทุกคนเข้าห้องประเมินปีนี้ด้วยคำตอบที่เตรียมไว้แล้วนะครับ

คนที่ตอบคำถามนี้ได้ คือคนที่กำหนดปีหน้าของตัวเองก่อนใคร

อยากได้เทคนิคเตรียมตัวก่อนห้องประเมินและเรื่องการโตของมนุษย์เงินเดือน ส่งถึงอีเมลทุกเช้าวันจันทร์ สมัครรับ Monday Brief ของ Chancedee ได้เลยครับ — และถ้ามีเพื่อนที่ทุกปีตอบว่า "ก็อยากโตขึ้น" ส่งให้เขาก่อนถึงคิวประเมินนะ